Korzeń Królewski
Województwo mazowieckie, powiat płocki, gmina Łąck.
Lokalizacja: 52.4263N, 19.6366E [pokaż mapę]
Stary cmentarz parafii pw. Św. Walentego
Położony ok. 700 m na wschód od skrzyżowania dróg w miejscowości Korzeń Królewski. Znajduje się po północnej stronie asfaltowej drogi, naprzeciwko nowego cmentarza. Został założony w 1927 roku.
Najstarszy istniejący nagrobek stoi na mogile Piotra Kuźby. Umieszczono tam napis:
„Ś.P. • PIOTR • KUDŹBA • ŻYŁ LAT 30 • POLEGŁ NA FRONCIE ROSYJSKIM • JAKO OCHOTNIK ARMII AMERYKAŃSKIEJ • 20 WRZEŚNIA 1918 R. •• POKÓJ JEGO DUSZY •• ZWŁOKI SPROWADZONO Z FRANCJI • 1930 R.”
Piotr Kuźba1) urodził się 28.04.1888 w m. Lubików. Przed wyjazdem do USA odbył służbę wojskową w armii rosyjskiej. Mieszkał w Chicago, gdzie w czerwcu 1917 r. został powołany do armii amerykańskiej. Służył w stopniu szeregowego (nr identyfikacyjny 2824075) w kompanii B 339 Pułku Piechoty. Poległ 20.09.1918 w okolicy wsi Jakowlewskaja w obwodzie archangielskim. Został pośmiertnie odznaczony Purple Heart Medal2) i World War I Victory Medal3).
Na początku września 1918 r. wylądował w Archangielsku 5-cio tysięczny kontyngent wojsk amerykańskich. Jego trzonem był 339. Pułk Piechoty – 339th Infantry Regiment - składający się w większości z mieszkańców stanu Michigan4). Żołnierze amerykańscy – nazywani później Polar Bears5) – podlegali dowództwu brytyjskiemu i walczyli w obronie linii kolejowej na południe od Archangielska, tocząc regularne boje z wojskami bolszewickimi. Jedną z większych walk, był bój pod miejscowością Bolszyje Ozierki, gdzie obok oddziałów brytyjskich i białogwardyjskich walczyły także pododdziały 339 Pułku Piechoty i oddział polski (Murmańczycy). W czerwcu 1919 r. Amerykanie wycofali swoje oddziały z północnej Rosji, pozostawiając na miejscu groby poległych żołnierzy. W latach 1918-1919 poległo lub zmarło 224 żołnierzy American Expeditionary Force - North Russia, w tym 32 Polaków lub amerykańskich potomków polskich emigrantów.
Już od 1920 r. weterani Polar Bears Expedition zaczęli domagać się repatriacji ciał swoich towarzyszy broni. Jednakże na przeszkodzie stanęła konieczność dokonania ustaleń międzynarodowych. Były także duże trudności z odnalezieniem prowizorycznych grobów, rozsianych na ogromnym obszarze. Ekspedycja poszukiwawcza, wysłana na jesieni 1929 r., odnalazła szczątki 89 żołnierzy. Odnaleziono także grób szer. Piotra Kudźby. Trumny ze szczątkami żołnierzy zostały przetransportowane do portu Hawr we Francji, gdzie dotarły 27.10.1929 r. Część trumien wysłano stąd do U.S.A., a szczątki dwóch żołnierzy wysłano do Polski i przekazano rodzinom.
Trumnę ze szczątkami Piotra Kuźby odebrał 19.10.1930 r. jego ojciec Walenty Kuźba6), zamieszkały w Korzeniu Szlacheckim.
Źródła:
- Danuta Piątkowska, Wiesława Piątkowska-Stepaniak, „Polski akcent w American Expeditionary Forces. Historie prawdziwe, fascynujące i prawie zapomniane” (Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2022), str. 211-216.
- Danuta Piątkowska, Wiesława Piątkowska-Stepaniak, „Niechciana wojna. Wyprawa Polar Bears do Archangielska (1918-1919). Jej wymiar polityczno-historyczny” (Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2026), str. 234-236.
2024-05-17
Fot. Krzysztof Menel
Zdjęcia archiwalne
Fot. National Archives Card Register of Burial of Deseased American Soldiers (NAID 109064216)
Zobacz także
Na skróty
Ostatnie zmiany
- Mielno [Spis poległych]
- Woźnice [Pomnik poległych]
- Korzeń Rządowy utworzono
- I Wojna Światowa (1914-18r.) [Województwo mazowieckie]
- Orléans utworzono
- Cmentarze i pomniki walk o utrwalenie granic (1918-21r.) [Województwo mazowieckie]
- Strzegocin utworzono
- Winnica utworzono
- Domosław utworzono
- Przewodowo Poduchowne utworzono
- Stare Cimochy [Mogiła wojenna]
- Ieper (Ypres) utworzono
- Tielt (Thielt) utworzono